บทที่ ๑ บทนำ ๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา ในสมัยโบราณมนุษย์มีความเชื่อว่า ความเป็นไปของชีวิตและสรรพสิ่งทั้งหลายเกิดขึ้นจากการดลบันดาลของสิ่งที่มีอำนาจเร้นลับจำพวกผีสาง เทวดา และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย ดังนั้นเมื่อปรากฏการณ์ทางธรรมชาติต่างๆ เป็นต้นว่าฟ้าแลบ ฟ้าร้อง ฟ้าผ่า ภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว อุทกภัย และ วาตภัย เกิดขึ้นมนุษย์จึงตกใจกลัวเพราะไม่รู้สาเหตุของการเกิดปรากฏการณ์ต่างๆ เหล่านั้น เมื่อมนุษย์ไม่รู้และไม่มีทางป้องกันแก้ไขจึงเชื่อว่าปรากฏการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นนั้น เกิดจากการกระทำของสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรืออิทธิฤทธิ์ของเทพเจ้าผู้ทรงบันดาลให้เป็นไป ความเชื่อจึงเกิดขึ้น และได้กลายมาเป็นมูลเหตุหนึ่งที่ทำให้มนุษย์เกิดความรู้สึกยอมรับและเชื่อถือนำมาเป็นตัวกำหนดวิถีชีวิตของมนุษย์ และ
อิทธิพลต่อความเชื่อของมนุษย์ในด้านรูปธรรมและนามธรรม เมื่อประพฤติปฏิบัติแล้วทำให้เกิดความเชื่อมั่นเป็นกำลังใจทั้งทางกายและทางใจได้อย่างดียิ่ง เพราะผลของการปฏิบัติจะทำให้เกิดความสุข หมดความกังวล และพิธีกรรมบางพิธีกรรมสามารถเป็นสื่อกลางเชื่อมโยงหลักธรรมคำสอนทางศาสนาเข้ามาผสมผสานได้อย่างกลมกลืน ทำให้เกิดพลังและมีอิทธิพลต่อความเชื่อของมนุษย์ ส่วนพิธีกรรมบางพิธีกรรมอาจหาเหตุผลมาอธิบายไม่ได้ซึ่งเป็นเรื่องของนามธรรม พิธีกรรมแบบนี้มักถูกกล่าวหาว่างมงายไร้สาระ จึงสรุปได้ว่าพิธีกรรมกับความเชื่อมีอิทธิพลอยู่เหนือจิตใจของมนุษย์ และเนื่องจากเกือบทุกสังคมของโลกจะประกอบด้วยผู้คนหลายกลุ่มชาติพันธุ์หลายเชื้อชาติ สังคมไทยก็เช่นเดียวกัน ประกอบด้วยกลุ่มชาติพันธุ์หลากหลายกลุ่มทั้งที่อยู่บนพื้นที่สูงและพื้นราบกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ได้แก่ กะเหรี่ยง ม้ง เย้า ลาหู่ ลีซู อาข่า ล๊วะ ถิ่น ขมุ มลาบารี ตองสู้ จีนฮ่อ ไทยใหญ่ ไทยลื้อ และปะหล่อง แต่ละกลุ่มเหล่านี้จะมีเอกลักษณ์เฉพาะกลุ่มของตน
พิธีเก็บเกี่ยวขา้ วครั้งสุดทา้ ย๔ มีการบวงสรวงเซ่นไหวด้ ้วยสิ่งของต่างๆ โดยหวงั ว่าเมื่อประกอบ พิธีกรรมแล้วจะช่วยให้ชีวิตมีความเป็นอยู่ปลอดภัยและได้รับความคุ้มครองจากสิ่งศักด์ิสิทธ์ิ ชาวพุทธล้านนา ก็เช่นเดียวกันยังคงมีพ้นื ฐานความเชื่อที่สืบต่อมาจากบรรพบุรุษของตน โดยความเชื่อด้งั เดิมมานั้นชาวลา้ นนาเชื่อว่า ในจกั รวาลนี้มีโลกอยู่หนึ่งเรียกว่า โลกราหู คือ ที่อยู่ ของคนเรานี้ เขา้ ใจกนั ว่าโลกเป็นแกนกลางมีทางเดินไปสุดขอบจกั รวาล มีพระอาทิตย ์ พระจนั ทร์ เป็นบริวารอยู่ในจักรวาลร่วมกัน จึงมีคัมภีร์นพคาธทั้ง ๙ คือ ดาวพระเคราะห์ ๙ ดวง ที่ลอ้ มรอบโลก ไว้ ดาวพระเคราะห์มีความสำคญั ต่อชะตาและชีวิตของสัตวท์ ้งั หลายมีมนุษยเ์ ป็นตน้ เป็นสิ่งที่จะ ผลกั ดนั ใหชี้วิตเจริญกา้ วหนา้ หรือมีความอบั เฉา จึงเกิดมีคมั ภีร์โหราศาสตร์ขึ้นมาทาํ นายทายทักกัน ให้ ประชาชนไดป้ [...]
ความรู้ ความเข้าใจ ความกระจ่างชัด ในเรื่องการประพฤติปฏิบัติและไม่ก่อให้เกิดความสับสนหรือข้อโต้แย้งในด้านแนวคิดและข้อปฏิบัติว่า อะไรเป็นความเชื่อในพิธีกรรมการแต่งงานของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่า อะไรเป็นความเชื่อในพิธีกรรมการแต่งงานของชาวพุทธล้านนา เพื่อยังประโยชน์ของการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าต่อไป ๑.๒ วัตถุประสงค์ของการวิจัย ๑.๒.๑ เพื่อศึกษาความเชื่อในพิธีกรรมเกี่ยวกับการแต่งงานของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าและความเชื่อในพิธีกรรมเกี่ยวกับการแต่งงานของชาวพุทธล้านนา ๑.๒.๒ เพื่อศึกษาเปรียบเทียบความเชื่อในพิธีกรรมเกี่ยวกับการแต่งงานของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าและความเชื่อในพิธีกรรมเกี่ยวกับการแต่งงานของชาวพุทธล้านนา ๑.๓ ปัญหาที่ต้องการทราบ
๑.๕.๒ ขอบเขตด้านเอกสาร ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยมุ่งศึกษาข้อมูลด้านเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาจาก พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พุทธศักราช ๒๕๓๙ รวมถึงตำราและเอกสารทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษที่เกี่ยวข้องกับหลักพุทธธรรม และพิธีกรรมของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่ากับชาวพุทธล้านนา ๑.๕.๓ ขอบเขตด้านพื้นที่ บ้านแม่จันใต้ ตำบลท่าก๊อ อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย บ้านแม่ตํ๋า ตำบลท่าก๊อ อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย ๑.๖ วิธีดำเนินการวิจัย ในการวิจัยเรื่องนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพและปริมาณ โดยมีวิธีดำเนินการวิจัย ดังนี้
